49 yıl sonra gelen bir mektup, bir mutfak hafızasına dön üştü

1922'de, henüz 22 yaşındayken anavatanından ayrılmak zorunda kalan Mamşıratı Murat, Sovyet rejiminin getirdiği zorluklar nedeniyle akrabalarıyla iletişim kurmakta uzun yıllar güçlük çekti.
Tam 49 yıl sonra, Osetya'daki köklerini bulma umuduyla adressiz gönderdiği mektup, tesadüfen kendisiyle aynı adı taşıyan akrabası gazeteci ve yazar Murat Mamsurov'a ulaştı.
Bu mektup sayesinde Türkiye'deki Mamşıratı ailesi, Osetya'daki akrabalarıyla yeniden bağ kurdu. Murat, rüyalarında gördüğü memleketine 1973'te ilk kez dönebildi. Torunu Mamşıratı İrme Ö. Temurlenk de 2006'da Kuzey Osetya'ya giderek dedesinin yıllarca mektuplaştığı akrabasıyla tanıştı.
Temurlenk'in bu coğrafyayla ilişkisi bununla da sınırlı kalmadı. 2012–2013 ve 2017–2019 yıllarında Kuzey Osetya'da yaşayan yazar, yıllar süren araştırmasının ardından Osetlerin Kafkasya'dan Anadolu'ya taşıdığı mutfak kültürünü, yemeklerini ve sofra ritüellerini Oset-Alan Mutfağı adlı kitapta bir araya getirdi.
Eylül 2026'da Papirüs Yayınları tarafından yayımlanan 200 sayfalık kitap, 85 geleneksel tarifin yanı sıra Osetlerin göç hikâyesini, sofra kültürünü, ritüellerini ve zaman içinde unutulmaya başlayan yemek adlarını kayda geçiriyor.
Kitabın merkezinde yemek olsa da hikâyesi mutfaktan çok daha geniş. Temurlenk için tarifler, bir toplumun geçmişine açılan kapılar. Bu nedenle kitapta yemeklerin nasıl yapıldığı kadar, hangi sofrada, hangi törende ve hangi anlamla hazırlandıkları da anlatılıyor.
Oset sofra kültürünün merkezindeki üç ayaklı kutsal masa Fıng, güneşi ve sonsuzluğu simgeliyor. Yalnızca anma törenlerinde hazırlanan Lauıjtæ ve düğün ile cenaze sofralarında farklı sayılarda yapılan geleneksel ritüel yemekleri Çiritæ, yemeğin Oset kültüründeki toplumsal ve törensel rolünü ortaya koyuyor.
Kitap aynı zamanda Türkiye'de farklı biçimlerde yazılan Osetçe yemek adlarını bir araya getirerek bu alandaki terminoloji karmaşasına da dikkat çekiyor. Örneğin Oset mutfağının önemli yemeklerinden Uælibæh, Türkçe kaynaklarda sıklıkla "Velibak" adıyla yer alıyor. Temurlenk, çalışmasında yemekleri Osetçe özgün adlarıyla birlikte ele alıyor.
Araştırma, Rusça ve Osetçe akademik kaynakların yanı sıra sözlü anlatılara ve aile hafızasına dayanıyor. Kitaptaki yemek fotoğraflarının tamamı da yazar tarafından çekildi.
Temurlenk, kitabın önsözünde çalışmanın çıkış noktasını şöyle anlatıyor:
"Oset mutfağını tanıtmanın yalnızca yemek tarifleri paylaşmak anlamına gelmediğini; aynı zamanda Osetlerin tarihini, kültürünü, dilini ve geleneklerini anlatmanın da bir yolu olduğunu düşündüm."
Akrabalarına ulaşabilmek için adressiz bir mektup gönderen Mamşıratı Murat'ın hikâyesi, 49 yıl sonra yeniden kurulan bir bağla başladı. Bugün o hikâye, Kafkasya'dan Anadolu'ya taşınan bir kültürün mutfak hafızasını koruyan bir kitaba dönüşüyor.
